ΠΑΚΣ: Διαδήλωση αλληλεγγύης στους λαούς της Λατινικής Αμερικής

Αναδημοσίευση από το antipolemikos.gr

Ο Πανελλαδικός Αντιπολεμικός Συντονισμός συμμετέχει στην διαδήλωση της ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ , την ΤΡΙΤΗ 26/11, 7μμ, στα ΠΡΟΠΥΛΑΙΑ  ΠΡΟΣ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΧΙΛΗΣ (ΡΗΓΙΛΛΗΣ 12) ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΠΡΕΣΒΕΙΑ, σε κοινό μπλοκ με την Ελληνική Επιτροπή Ελληλεγγύης «Είμαστε όλοι Βενεζουέλα» και τον Σύλλογο «Χοσε Μαρτί»-Αλληλεγγύη στην Κούβα.

Ακολουθεί το κάλεσμα της ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ:

Χιλή… Βολιβία… Εκουαδόρ…  

Οι λαοί της Λατινικής Αμερικής βαδίζουν στο δρόμο του αγώνα και  της εξέγερσης. Αντιμετωπίζουν τις δυνάμεις καταστολής και τη δολοφονική πολιτική των αντιδραστικών δυνάμεων και του πάτρωνά τους, αμερικάνικου ιμπεριαλισμού. Στη Χιλή, στη Βολιβία ενάντια στο ακροδεξιό πραξικόπημα, στο Εκουαδόρ, λίγες μέρες πριν.  Ήδη θρηνούν νεκρούς και δολοφονημένους, αλλά ούτε αυτό, ούτε η τρομοκρατία κάμπτει το ηθικό τους και τους πόθους τους για λευτεριά και ανεξαρτησία! Οι αγώνες των λαών της Λατινικής Αμερικής έχουν κοινούς εχθρούς, το φασισμό, τον ιμπεριαλισμό, την καταπίεση και την εκμετάλλευση των αρχουσών τάξεων. Ο δικός μας λαός πρέπει να σταθεί έμπρακτα αλληλέγγυος στους λαούς αυτούς, έχοντας κι αυτός απέναντί του τους φονιάδες των ΗΠΑ, του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, τις βάσεις και τους στόλους τους. 

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ / Οργανώσεις, Συλλογικότητες της Αριστεράς και Αντιιμπεριαλιστικές Κινήσεις

**********************************************************************

Chile … Bolivia … Ecuador …

¡El pueblo latinoamericano en el camino de la lucha!

Lοs pueblos de América Latina marchan el camino de la lucha y del levantamiento.

Se enfrentan a la reprecion policial y militar y la política asesina de los sectores reaccionarios, asi como sus patrones, el imperialismo yanqui. En Chile, en Bolivia contra el golpe de la extrema derecha, en Ecuador, unos días antes.

¡Ya cuentan muertos y asesinados, pero ni eso ni el terrorismo modifica su moral y sus anhelos por libertad e independencia!

Las luchas de los pueblos de América Latina tienen enemigos comunes, el fascismo, el imperialismo, la opresión y la explotación por las clases dominantes.

Nuestro pueblo debe ser energicamente solidario con estos pueblos, al tener ante nosotros los asesinos de los EE.UU, la OTAN y de la U.E con sus bases y sus flotas militares.

MANIFESTACIÓN DE SOLIDARIDAD

MARCHA HACIA LA EMBAJADA DE CHILE (RIGILLIS 12) Y LA EMBAJADA DE LOS EE.UU.

martes, 26 de noviembre, a las 19:00

PROPILEA – Universidad de Atenas

INICIATIVA DE SOLIDARIDAD

Organizaciones, Colectivas de Izquierda y Movimientos Antiimperialistas

Ρατσισμός στην ελληνική κοινωνία ή γιατί η Χρυσή Αυγή είναι ακόμη εδώ

του Βασίλη Λιόση

Το προσφυγικό/μεταναστευτικό είναι ένα πρόβλημα που έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις. Τα ερωτήματα που αναφύονται είναι κρίσιμα: α) Γιατί υπάρχει όξυνση του φαινομένου; β) Ποιοι τροφοδοτούν τον ρατσιστικό παροξυσμό; γ) Τι μας διδάσκει το παρελθόν; 

ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ

Κανένας άνθρωπος δεν θέλει να αφήσει πίσω την οικογένειά του, τους φίλους του, την πατρίδα του και να μπαίνει σε σάπιες βάρκες προκειμένου να βρεθεί σε μία άλλη άγνωστη χώρα ρισκάροντας τη ζωή του. Δυο βασικές ανάγκες ωθούν τους ανθρώπους να φύγουν από τη χώρα τους: η ανάγκη να μείνουν ζωντανοί από τους πολέμους και η ανάγκη να ξεφύγουν από τη φτώχια και την εξαθλίωση. Στη Συρία υπάρχουν πόλεις όπου σχεδόν το σύνολο των κτιρίων αποτελούν σωρό ερειπίων από τους βομβαρδισμούς. Το Αφγανιστάν για το οποίο κάποιοι διατείνονται πως δεν βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση κλείνει φέτος τα 41 χρόνια συγκρούσεων και τα 18 χρόνια από τότε που εισέβαλαν οι Αμερικανοί. Μόνο πέρσι σκοτώθηκαν 1.000 παιδιά. Μέσα στο 2018 έγιναν 173 βομβαρδισμοί από τις φιλοκυβερνητικές δυνάμεις. ΑΥΤΟ ΓΙΑ ΟΠΟΙΟΝ ΔΕΝ ΤΟ ΑΝΤΙΛΑΜΒΑΝΕΤΑΙ ΛΕΓΕΤΑΙ ΠΟΛΕΜΟΣ. 

Κανείς από τους πολιτικούς ταγούς, όλους αυτούς που καταφέρονται κατά των μεταναστών, δεν μας λέει πως με βάση τα στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ ο αριθμός των προσφύγων και μεταναστών είναι ο υψηλότερος των τελευταίων 70 ετών. Μέσα στο 2018 ο αριθμός των εκτοπισμένων έφτασε τα 71 εκατομμύρια. Κανένας από αυτούς δεν κάνει τουρισμό. Αφήνει τις ρίζες του και ταξιδεύει αναζητώντας ένα άδηλο μέλλον. Το τίμημα είναι συχνά βαρύ. Η Μεσόγειος έχει μετατραπεί σε έναν υγρό τάφο με 900 πνιγμένους ανθρώπους τη χρονιά που πέρασε. Ανθρώπους που μπορεί να τους αναζητάνε εναγωνίως οι δικοί τους, αλλά κανείς δεν θα τους βρει. Ανάμεσά  τους και πολλά παιδιά. Το πιο θλιβερό από όλα είναι πως υπάρχουν άνθρωποι που μένουν ασυγκίνητοι ακόμη και μπροστά στο συγκλονιστικό θέαμα πτωμάτων μικρών παιδιών που ξεβράζονται στις παραλίες. ΑΥΤΟ ΛΕΓΕΤΑΙ ΑΝΤΙΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ.

Σήμερα σε ένα άθλιο πόκερ των μεγάλων δυνάμεων ο διαγκωνισμός για τον έλεγχο εδαφών, ενεργειακών πηγών και στρατηγικών σημείων συνεχίζεται αμείωτος. ΑΥΤΟ ΛΕΓΕΤΑΙ ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟΣ και στη μέση βρίσκονται αυτοί που πληρώνουν βαρύ φόρο αίματος, δηλαδή οι λαοί. 

Ο ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Τα περιστατικά που λαμβάνουν χώρα σήμερα στην Ελλάδα είναι θλιβερά. Πρόσφατα μαχαιρώθηκε 12χρονος  αλλοδαπός μαθητής στη Θεσσαλονίκη. Κάτοικοι σε διάφορες περιοχές όχι απλώς διαμαρτύρονται για την παρουσία μεταναστών και προσφύγων, αλλά έφτασαν στο σημείο να λιθοβολούν τα πούλμαν μέσα στα οποία βρίσκονταν και μικρά παιδιά. Η γελοιότητα έφτασε στο απόγειό της όταν ορισμένοι από τους συγκεντρωμένους ντύθηκαν με αρχαιοελληνικές στολές κρατώντας ασπίδες και ακόντια! Αυτοί οι ίδιοι μπορεί την Κυριακή να πηγαίνουν στην εκκλησία και να σταυροκοπιούνται. Άλλωστε ανάμεσα στο μαινόμενο πλήθος βρισκόταν και ένας ιερωμένος που πρωτοστατούσε στην αγελαία συμπεριφορά των συγκεντρωμένων. Είναι αυτοί που πουλάνε εθνικισμό (που καμία σχέση δεν έχει με τον πατριωτισμό) αλλά ξεχνάνε τι σημαίνει ελληνική φιλοξενία και την παράδοση του Ξένιου Δία (κατά τα άλλα είναι αρχαιολάτρες). 

Είναι αυτοί που ξεχνάνε ότι οι Έλληνες υπήρξαν και αυτοί μετανάστες και έγιναν δέκτες σκληρού ρατσισμού με πογκρόμ, με πρωτοσέλιδα εφημερίδων που τους «κρέμαγαν στα μανταλάκια» και τους «στόλιζαν» με χαρακτηρισμούς όπως «γουρούνια». Οι Έλληνες της Αμερικής και της Γερμανίας ένιωσαν καλά στο πετσί τους τι σημαίνει ρατσισμός. Είναι αυτοί που δεν γνωρίζουν ή κάνουν ότι δεν γνωρίζουν πως όταν ήρθαν στην Ελλάδα οι πρόσφυγες Μικρασιάτες, οι γυναίκες αποκαλούνταν παστρικές και δημιουργούνταν «υγειονομικές ζώνες» πολύ χειρότερες από τη Μόρια προκειμένου να «υποδεχτεί» το ελληνικό κράτος τους πρόσφυγες. Ένα ελληνικό κράτος και μία πολιτική ηγεσία που ευθυνόταν για τη μικρασιατική καταστροφή πουλώντας μεγαλοϊδεατισμούς και υπηρετώντας αλλότριους σχεδιασμούς. ΑΥΤΟ ΛΕΓΕΤΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΓΝΟΙΑ. 

ΠΩΣ ΕΡΜΗΝΕΥΟΝΤΑΙ ΤΕΤΟΙΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ;

Κανένα κοινωνικό φαινόμενο δεν είναι κεραυνός εν αιθρία, ακόμη κι αν φαίνεται πως δημιουργείται ξαφνικά. Όλα τα προηγούμενα χρόνια υπήρξε ένα κοκτέιλ αιτιών. Σταχυολογώντας θα μπορούσε κάποιος να εντοπίσει ορισμένα γεγονότα κομβικής σημασίας:

• Παλιότερα ήταν το κόμμα του ΛΑΟΣ που έκανε κηρύγματα μίσους για τους μετανάστες και πρόσφυγες. Ας θυμηθούμε πως ο Καρατζαφέρης από το τηλεοπτικό κανάλι του πρότεινε τον εκτοπισμό των μεταναστών και προσφύγων σε ξερονήσια όπου «θα παρήγαγαν τσολιαδάκια προκειμένου να ωφελήσουν την ελληνική οικονομία». 

• Η Χρυσή Αυγή παίρνοντας τη σκυτάλη από το ΛΑΟΣ δηλητηρίασε την Ελλάδα με τις ναζιστικές ιδέες και δολοφόνησε δυστυχείς μετανάστες. Η τηλεόραση νομιμοποίησε τη δράση της δείχνοντας τα τάγματα εφόδου της να διαλύουν τους πάγκους μικροπωλητών μεταναστών. 

• Τουλάχιστον ένα μέρος της κυβερνώσας παράταξης που διαθέτει στους κόλπους της ένα μπλοκ ακροδεξιών δυνάμεων χαϊδεύει τα αυτιά του πιο καθυστερημένου πολιτικά πλήθους και έχει επιλέξει την τακτική του Όρμπαν. 

• Φασιστικοί πυρήνες έδρασαν μέσα στα γήπεδα αξιοποιώντας το «μακεδονικό», μίλαγαν για γυφτοσκοπιανούς και αναρτούσαν τα σύμβολα του ναζισμού. 

• Ο νέος εν Ελλάδι αστέρας της ακροδεξιάς και του νεοφασισμού, ο έμπορος των επιστολών του Χριστού και μαντζουνιών, Βελόπουλος, με κηρύγματα μίσους από τις εκπομπές του δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από τους λόγους του Χίτλερ, του Χίμλερ και του Γκέμπελς.   

• Ευθύνες, άλλης τάξης, έχει και η προηγούμενη κυβέρνηση με την κατασκευή άθλιων hot spot και με την αποδοχή της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχει δημιουργήσει σε μεγάλο βαθμό όλο αυτό το μεταναστευτικό κύμα. 

Έτσι, φτάσαμε σε συμπεριφορές βαρβαρότητας όπως για παράδειγμα με εκείνον τον Δημοτικό Σύμβουλο στη Χίο που μίλαγε για «γκαστρωμένες ξένες που τριγυρνάνε» και για «σχέδια που απεργάζονται κάποιοι για την αλλοίωση του πληθυσμού». 

Αυτό το πολιτικό κλίμα και αυτή η ελεεινή προπαγάνδα, όταν «πάτησαν» στα υπαρκτά προβλήματα της ανεργίας και της φτώχιας του ελληνικού λαού παρήγαγαν συνειδήσεις που οδήγησαν και οδηγούν ανθρώπους στην ανθρωποφαγία. ΟΛΗ ΑΥΤΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΝΟΜΑΖΕΤΑΙ ΜΕΘΟΔΕΥΜΕΝΟΣ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ. 

*  *  *  *

Τα φαινόμενα είναι ανησυχητικά. Ο ρατσισμός στο παρελθόν χρησιμοποιήθηκε για την άνοδο του ναζισμού. Τότε ο ρατσισμός αφορούσε τους Τσιγγάνους, τους Εβραίους, τους ομοφυλόφιλους. Παλιότερα στην Ελλάδα ο ρατσισμός εστίασε στους Αλβανούς. Τώρα το πρόβλημα εντοπίζεται στους Σύριους, τους Αφγανούς και άλλους. Άνθρωποι ημιμαθείς ή ιδεολογικά πωρωμένοι υπονοούν ή διατείνονται την ανωτερότητα της ελληνικής φυλής. Ωστόσο, καμία αιματική καθαρότητα δεν υπάρχει σε κανέναν λαό. Καμία ανωτερότητα δεν αποδεικνύεται για κανέναν. Οι επιστήμες της βιολογίας, της ιστορίας, της κοινωνιολογίας δεν αφήνουν καμία αμφιβολία: δεν υπάρχουν άνθρωποι, υπάνθρωποι και υπεράνθρωποι. Όποιος υποστηρίζει κάτι τέτοιο είτε εξαπατά συνειδητά είτε υιοθετεί αφελώς φαντασιακούς ιδεότυπους.  

Ωστόσο, υπάρχει και η άλλη πλευρά. Η πλευρά με τις γιαγιάδες της Λέσβου που περιέθαλπαν πρόσφυγες και από το υστέρημά τους τάιζαν τα μικρά προσφυγόπουλα. Η πλευρά του ηρωικού λιμενάρχη Κυριάκου Παπαδόπουλου που έσωσε 5.000 ζωές. Η πλευρά χιλιάδων Ελλήνων αφανών ηρώων  που με όποιον τρόπο μπόρεσαν βοήθησαν τους πρόσφυγες και τους μετανάστες, χωρίς να τους νοιάζει το χρώμα και το θρήσκευμα του άλλου. Σε αυτή την πλευρά βρίσκεται η ελπίδα όπως και στις κοινωνικές διεργασίες που αποκαλύπτουν τα αίτια του προβλήματος και μάχονται για την παύση των ιμπεριαλιστικών πολέμων. Όλοι οι άνθρωποι, ανεξάρτητα από την πολιτική τους τοποθέτηση, που αντιλαμβάνονται πως στην Ελλάδα βρίσκεται σε εξέλιξη μία σοβαρή κοινωνική παθογένεια οφείλουν να αποτελέσουν μια ασπίδα προστασίας ανθρώπων, ιδεών και αξιακών συστημάτων. Και όπως λέει ο ποιητής:

Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος 

δεν θα πάψεις ούτε στιγμή ν’ αγωνίζεσαι για την ειρήνη και για το δίκιο.

Θα βγεις στους δρόμους, θα φωνάξεις, τα χείλια σου θα ματώσουν απ’ τις φωνές

το πρόσωπό σου θα ματώσει από τις σφαίρες — μα ούτε βήμα πίσω.      

Η εθνική ανεξαρτησία στην εποχή των μνημονίων

Την Κυριακή στις 16 Μαρτίου πραγματοποιήθηκε  η εκδήλωση του Συλλογου Διάδοσης της Μαρξιστικής Σκέψης "Γιάννης Κορδάτος" με εισηγητές τους Μιχάλη Χονδροκούκη, Δημήτρη Καλτσώνη και Νίκο Καραβέλο. Ακολουθεί η εισήγηση του Δημήτρη Καλτσώνη.

Η εξάρτηση της Ελλάδας και η διαπλοκή και σύμπλεξη της εγχώριας πλουτοκρατίας με το ξένο κεφάλαιο είναι διαχρονική. Ξεκινά από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους. Υπάρχουν ποικίλα στοιχεία και αποτυπώματα αυτής της σχέσης και σε θεσμικό, συνταγματικό επίπεδο. Απόδειξη αποτελεί ο ίδιος ο θεσμός της βασιλείας που επιβλήθηκε στη χώρα παρά τις δημοκρατικές αναζητήσεις των επαναστατημένων Ελλήνων με τα τρία δημοκρατικά, και σε ένα βαθμό πρωτοποριακά για την εποχή τους, Συντάγματα της περιόδου της επανάστασης του 1821.

Αλλά και αργότερα, στην αυγή του 20ού αιώνα, στα γεγονότα στο Γουδί το 1909, μην ξεχνάμε ότι μοίρα του αγγλικού στόλου κατέπλευσε στο Φάληρο προκειμένου να υπογραμμίσει ότι η Βρετανία δεν θα ανεχόταν ριζοσπαστικές αλλαγές και κυρίως δεν θα ανεχόταν την εκδίωξη του τοποτηρητή της, του βασιλιά. Ακόμη και η επιλογή του Ελευθερίου Βενιζέλου από το Στρατιωτικό Σύνδεσμο είχε τη σφραγίδα της Βρετανίας. Το πρόσωπο του μελλοντικού αναμορφωτή πρωθυπουργού είχε την έγκριση του βρετανού προξένου στα Χανιά καθώς ο Ελ. Βενιζέλος είχε τοποθετηθεί νωρίτερα υπέρ της παραχώρησης της Σούδας στους Βρετανούς για στρατιωτική βάση.

Αργότερα ήρθε, για παράδειγμα η επέμβαση του Δεκέμβρη του 1944, στη συνέχεια η παρέμβαση των ΗΠΑ κλπ. Μετά τον εμφύλιο, η εξάρτηση της χώρας εκφράστηκε και συνταγματικά καθώς το άρθρο 112 του Συντάγματος του 1952 κατοχύρωνε τα σκανδαλώδη προνόμια του ξένου και του εφοπλιστικού κεφαλαίου. Το περιεχόμενο του άρθρου μακροημέρευσε. Υπάρχει και σήμερα στο άρθρο 107 του ισχύοντος Συντάγματος.

Μην ξεχνάμε άλλωστε την αμερικανόπνευστη χούντα 1967-1974 αλλά και την προδοσία της Κύπρου από τις ΗΠΑ και τους ΝΑΤΟϊκούς «συμμάχους». Όλα αποτελούν πλευρές της σχέσης εξάρτησης της χώρας από τις ισχυρές δυνάμεις και το ξένο κεφάλαιο. Ακόμη και σήμερα, το άρθρο 27 παρ.2 συνιστά τη συνταγματική βάση της παρουσίας ξένων στρατιωτικών βάσεων στο έδαφός μας, σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει σε άλλες χώρες, όπως για παράδειγμα η Βενεζουέλα, η οποία απαγορεύει ρητά με το άρθρο 13  του Συντάγματός της την παρουσία ξένων στρατιωτικών βάσεων στο έδαφός της.

Η είσοδος στην ΕΟΚ

Η ένταξη της χώρα μας στην ΕΟΚ (μετέπειτα ΕΕ) είναι μια ιδιαίτερη πλευρά της εξάρτησης και της σύνδεσης ξένου και εγχώριου μεγάλου κεφαλαίου. Από τις θριαμβολογίες για την είσοδο στην ΕΟΚ περάσαμε στην παραχώρηση εθνικής κυριαρχίας μέσω του άρθρου 28 του Συντάγματος του 1975. Βέβαια, να σημειωθεί ότι σύσσωμη η τότε αντιπολίτευση αντιτάχθηκε σε αυτό, άσχετα αν στη συνέχεια μια σειρά πολιτικές δυνάμεις μετέβαλαν άρδην τις θέσεις τους. Στη συνέχεια ήρθε η Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη του 1985 και λίγο μετά, ως συνέπειά της, επί κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ και με υπουργό Οικονομικών τον Κ. Σημίτη, η απαγόρευση αύξησης των ημερομισθίων με Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου η οποία, μάλιστα, τιμωρούσε ως ποινικό αδίκημα τις αυξήσεις.

Λίγο αργότερα, το 1992 ήρθε η Συνθήκη του Μάαστριχτ και έκτοτε η συστηματική αποδυνάμωση των δικαιωμάτων και των κατακτήσεων των εργαζομένων, η βαθμιαία ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων. Το 2001, η επιλογή εισόδου στο ευρώ έφερε ένα βήμα παραπέρα που εγγράφηκε και στο Σύνταγμα. Στη λεγόμενη συναινετική αναθεώρηση του 2001, τα δύο τότε πανίσχυρα κόμματα του δικομματισμού, ΠΑΣΟΚ και ΝΔ, ψήφισαν από κοινού, ανάμεσα σε άλλα, την προσθήκη στο άρθρο 28 του Συντάγματος ερμηνευτικής δήλωσης που καθιστούσε τη χώρα όμηρο των όποιων εξελίξεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, χωρίς δυνατότητες αντίδρασης. Υποτάχθηκε στην πραγματικότητα ακόμη και το Σύνταγμα στους μηχανισμούς των Βρυξελλών. Την πικρή συνέχεια τη γνωρίζουμε πολύ καλά. Με το ξέσπασμα της κρίσης, ήρθε η επιτροπεία, η τρόικα, η μανιώδης λεηλασία του μόχθου και του πλούτου του λαού και της χώρας, η κατεδάφιση όλων των κατακτήσεων και δικαιωμάτων.

Το χρέος

Ένας σημαντικός μηχανισμός, αλλά σίγουρα όχι ο μόνος, αφαίμαξης του λαού μας είναι το χρέος. Από την εισηγητική έκθεση του προϋπολογισμού του 2014 προκύπτει ότι κατά την περίοδο 1992-2013, δηλαδή τα τελευταία 21 χρόνια, οι δαπάνες εξυπηρέτησης του χρέους της κεντρικής διοίκησης ανήλθαν σε 563 δις ευρώ! Στο ποσό δεν περιλαμβάνονται άλλα 288 δις που καταβλήθηκαν για εξόφληση βραχυπρόθεσμών τίτλων. Τόσα έχει πληρώσει ήδη ο ελληνικός λαός, χωρίς να υπολογίσουμε όλες τις προηγούμενες δεκαετίες, από τα πρώτα δάνεια της ανεξαρτησίας που έχουν χρυσοπληρωθεί στους δανειστές – τοκογλύφους. Και παρόλα αυτά, οι δανειστές – τοκογλύφοι και οι εγχώριοι συνεταίροι τους ισχυρίζονται πως το 2014 η Ελλάδα θα εξακολουθεί να τους χρωστά 320 δις ευρώ.

Γιατί συμβαίνει αυτό; Την απάντηση μας τη δίνει ευθαρσώς ο πρόεδρος του EUROGROUP, Ζαν Κλωντ Γιουνκέρ. Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Κέρδος στις 9/10/2010 παραδέχτηκε πως το χρέος οφείλεται στο γεγονός πως «η Γαλλία και η Γερμανία κέρδιζαν τεράστια ποσά από τις εξαγωγές τους στην Ελλάδα». Δηλαδή ο ελληνικός λαός χρεωνόταν για να εξάγει και να θησαυρίζει η γερμανική, γαλλική, αμερικανική, βρετανική βιομηχανία και, μαζί με αυτούς, οι εγχώριοι εταίροι τους.

Τούτο φαίνεται πολύ καθαρά και από τα σχετικά στοιχεία με τις εμπορικές συναλλαγές. Ενδεικτικά αναφέρω ότι το 2009 το εμπορικό πλεόνασμα της Γερμανίας ήταν 12,1 δις ευρώ με την Ισπανία, 11,2 δις με την Ιταλία, 2,6 δις με την Πορτογαλία, 4,7 δις με την Ελλάδα.

Και αυτά που πήραμε;

Αυτή την ερώτηση θέτουν πολλοί. Μόνο δηλαδή ζημιωθήκαμε από την ένταξη της χώρας στην ΕΕ. Δεν πήραμε τόσα ώστε τα οφέλη να είναι περισσότερα;

Για να δούμε λίγο τα συγκεκριμένα στοιχεία. Πρώτα απ’ όλα, ο κοινοτικός προϋπολογισμός μέσω του οποίου γίνεται η διανομή των κονδυλίων είναι λιλιπούτειος. Άρα μιλάμε εξαρχής για πολύ μικρά μεγέθη. Ο κοινοτικός προϋπολογισμός φτάνει μόνο στο 0,88% του Ακαθάριστου Κοινοτικού Προϊόντος, τη στιγμή που οι εθνικοί προϋπολογισμοί υπερβαίνουν το 50% του εθνικού ΑΕΠ.

Επιπλέον, η συνεισφορά κάθε χώρας στον κοινοτικό προϋπολογισμό δεν είναι απολύτως ανάλογη του ΑΕΠ. Έτσι, η Γερμανία κατέχοντας το 19,93% του κοινοτικού ΑΕΠ, καταβάλλει στον προϋπολογισμό της ΕΕ το 19,95%. Η Ελλάδα, με το 1,94% του κοινοτικού ΑΕΠ, καταβάλλει το 2,20%. Μικρή θα έλεγε κανείς η διαφορά, πλην όμως αξιοσημείωτη.

Και πόσα είναι τελικά τα ποσά που πήρε η Ελλάδα από τα περιβόητα και πολυδιαφημισμένα Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης (ΚΠΣ); Από το Γ ΚΠΣ για την περίοδο 2000-2006 (συνολικά 212,5 δις) η Ελλάδα πήρε 27,2 δις και από το Δ ΚΠΣ-ΕΣΠΑ για την περίοδο 2007-2013 πήρε 20,1 δις.

Που πήγαν κατά κανόνα οι χρηματοδοτήσεις της ΕΕ; Πήγαν στην αποσάρθρωση της παραγωγικής βάσης της χώρας, στην συρρίκνωση έως και καταστροφή της βιομηχανικής βάσης και της αγροτικής της οικονομίας. Πήγαν στα ταμεία της εγχώριας ολιγαρχίας. Ένα μικρότερο κομμάτι πήγε για την εξαγορά και τη διαφθορά τμημάτων της ελληνικής κοινωνίας. Αυτός ήταν ένας απαραίτητος όρος για να εξασφαλίσει η άρχουσα τάξη τις κοινωνικές της συμμαχίες, για να εξαγοράσει τη συναίνεση.

Πώς θα αντιστραφεί η κατάσταση;

1.Απαιτείται η διαγραφή του χρέους. Τίποτα λιγότερο από αυτό. Ούτε διαγραφή του 5% (όπως λένε οι ιθύνοντες της αξιωματικής αντιπολίτευσης) ή άλλου ποσοστού, ούτε ο,τιδήποτε άλλο. Το χρέος είναι της ολιγαρχίας και είναι χιλιοπληρωμένο από τον ιδρώτα και το αίμα του ελληνικού λαού, από τα λεγόμενα «δάνεια της ανεξαρτησίας» του 1821 μέχρι σήμερα. Εξάλλου, και μόνο η απειλή της διαγραφής του χρέους θα κλονίσει συθέμελα τις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις που φοβούνται αυτό το ενδεχόμενο και θα μας δώσει ένα ισχυρό διαπραγματευτικό όπλο.

Υπάρχουν εξάλλου και ιστορικά προηγούμενα διαγραφής χρέους. Από τη Σοβιετική Ένωση μέχρι χώρες του τρίτου κόσμου που διέγραψαν το χρέος τους μετά τους νικηφόρους αγώνες των δεκαετιών 1960. Στη σύγχρονη περίοδο, η Νορβηγία έχει διαγράψει χρέη τριτοκοσμικών χωρών προς την ίδια, η Ρωσία διέγραψε μέρος του χρέους της, η Αργεντινή, το Εκουαδόρ. Πρόσφατα η Κούβα διέγραψε σημαντικό μέρος του χρέους της προς τη Ρωσία και προς το Μεξικό. Δεν είναι λοιπόν και τόσο αδύνατη και φοβερή η διαγραφή χρέους όπως προπαγανδίζουν διάφοροι, έμμισθοι συνήθως, των δανειστών.

2.Χρειάζεται παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας με ατμομηχανή ένα εθνικοποιημένο τραπεζικό σύστημα και το δημόσιο τομέα. Ο δημόσιος τομέας δεν είναι εξ ορισμού αντιπαραγωγικός. Είναι αντιπαραγωγικός όταν χρησιμοποιείται ως ιμάντας μεταβίβασης πλούτου προς το μεγάλο κεφάλαιο και όταν δουλεύει γραφειοκρατικά προκειμένου να εξυπηρετήσει τις πελατειακές σχέσεις και να αναπαράγει το κυρίαρχο πολιτικό σύστημα. Ένας εκδημοκρατισμένος δημόσιος τομέας που θα υπόκειται στον αυστηρό λαϊκό και εργατικό έλεγχο, που θα έχει απογαλακτιστεί από την πλουτοκρατία και τους πολιτικούς της πάτρωνες μπορεί να οδηγήσει σε μια φιλολαϊκή αναπτυξιακή πορεία με αναστήλωση των εργασιακών δικαιωμάτων.

3.Σε μια χώρα όπου υπάρχει μικροϊδιοκτησία είναι αναγκαία η κρατική στήριξη προς τους αυτοαπασχολούμενους και τους μικρομεσαίους έτσι ώστε να αντέξουν την πίεση των μεγάλων συμφερόντων και να ενθαρρυνθούν σε συλλογικές, δημοκρατικές μορφές οργάνωσης και παραγωγής.

4.Τα παραπάνω όμως απαιτούν οπωσδήποτε ανυπακοή και απειθαρχία προς τις πολιτικές της ΕΕ. Δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική αναπτυξιακή πορεία αν δεν ακυρωθούν οι κατευθύνσεις όχι μόνο της τρόικας αλλά και της ΕΕ. Δεν μπορούν να καταργηθούν στην ουσία τους τα μνημόνια, αν δεν υπάρξει ρήξη με την ΕΕ. Η ίδια η πραγματικότητα μας οδηγεί τελικά στην έξοδο από αυτήν. Αυτά που λέγονται ότι θα καταργηθούν τα μνημόνια με ένα νόμο και ότι παράλληλα θα παραμείνουμε στην ΕΕ είναι αστειότητες ή υποκρισία.

5.Η χώρα μας μπορεί και πρέπει να αναπτύξει πολύπλευρες σχέσεις ισότιμης συνεργασίας. Μπορεί να συνεργαστεί και με χώρες της ΕΕ αλλά σε ισότιμη πλέον βάση. Έτσι, για παράδειγμα, έκανε η Βενεζουέλα όταν εθνικοποίησε το πετρέλαιο, έδιωξε τις πολυεθνικές των ΗΠΑ και στη συνέχεια συνεργάστηκε με ξένες εταιρείες σε ισότιμη βάση: ρωσικές, κινεζικές αλλά και αμερικανικές.

6.Για όλα αυτά βέβαια χρειάζεται εθνικός, δημοκρατικός παλλαϊκός σχεδιασμός που θα βασίζεται στην επιστημονική συζήτηση και σε επιστημονικά δεδομένα και θα έχει άμεσους και μακροπρόθεσμους στόχους. Απαιτείται, στο πλαίσιο αυτό, ανάπτυξη, αναδιοργάνωση και γενναία κρατική χρηματοδότηση της παιδείας και της έρευνας που μπορεί και πρέπει να γίνει κινητήριος μοχλός για την παραγωγική φιλολαϊκή ανασυγκρότηση. Μόνο έτσι μπορεί να υπάρξει μακρόπνοος σχεδιασμός για την ανάπτυξη.

Αναπόφευκτη η σύγκρουση;

Πολλοί είναι αυτοί που θέτουν το ερώτημα: μα είναι υποχρεωτικό να έρθουμε σε ρήξη με την ΕΕ; Μήπως μπορεί να αλλάξει η ΕΕ, να υπάρξει ένα κύμα προοδευτικών και αριστερών κυβερνήσεων σε όλη την ΕΕ;

Δυστυχώς η πραγματικότητα είναι συγκεκριμένη. Οι ιδρυτικές συνθήκες της ΕΟΚ και οι μετέπειτα της ΕΕ, ειδικά από το Μάαστριχτ και μετά δεν αφήνουν κανένα απολύτως περιθώριο. Δημιούργησαν μια σειρά μηχανισμούς που είναι βαθιά συνυφασμένοι με τις πολυεθνικές. Δημιούργησαν ένα μηχανισμό που αυξάνει την απόσταση ανάμεσα στις πλούσιες και στις φτωχές χώρες αλλά και την απόσταση ανάμεσα στους πλούσιους και στους φτωχούς στο εσωτερικό των των κρατών, τόσο των ισχυρών όσο και των μη ισχυρών. Τα στοιχεία και η πραγματικότητα βοούν.

Πίσω από την τυπική ισοτιμία των κρατών στα όργανα της ΕΕ υπήρχε πάντοτε η πραγματική ανισοτιμία και η επιβολή της θέλησης των ισχυρών. Ακόμη και η τυπική ισοτιμία δεν υπάρχει πλέον. Μετά τη συνθήκη της Νίκαιας και τις επόμενες μεταρρυθμίσεις έχει καμφθεί σε όφελος μιας θεσμικής ανισοτιμίας.

Μήπως όμως παρόλα αυτά υπάρξει ένα ντόμινο φιλολαϊκών εξελίξεων; Τα πορίσματα της κοινωνιολογίας, της πολιτικής και οικονομικής επιστήμης δεν συνηγορούν σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Λειτουργεί ο νόμος της ανισόμετρης οικονομικής και πολιτικής ανάπτυξης έτσι ώστε αποκλείεται να συμβούν φιλολαϊκές αλλαγές ταυτόχρονα ή σχεδόν ταυτόχρονα σε όλη την ΕΕ. Μια πρόχειρη ματιά στην πρόσφατη και παλαιότερη ιστορία των κινημάτων των διαφόρων χωρών αρκεί για να πειστεί κανείς.

Αλλά και αν υποθέσουμε ότι θα μπορούσε να συμβεί κάτι τέτοιο, πάλι δεν θα μπορούσε παρά να έρθει η ρήξη με την ΕΕ και τους αντιλαϊκούς μηχανισμούς της. Εξάλλου, η αλλαγή των συνθηκών απαιτεί ομοφωνία. Μια έστω κυβέρνηση να μην συμφωνήσει και δεν αλλάζουν. Είναι επομένως ουτοπικό και επικίνδυνο θα έλεγα να αναβάλλει κανείς τη ρήξη με την ΕΕ, να συνεχίσει να υποτάσσεται σε αυτήν με την προοπτική μιας αλλαγής της. Η ΕΕ είναι αντιδραστική, μηχανισμός των μονοπωλίων.

Λαϊκή ενότητα

Τι χρειαζόμαστε περισσότερο από καθετί άλλο στις μέρες μας; Λαϊκή ενότητα. Χρειαζόμαστε τη λαϊκή ενότητα για να αγωνιστούμε για την εθνική ανεξαρτησία, για να διώξουμε την τρόικα, για να αντιπαλέψουμε την εξάρτηση και την υποταγή στην ΕΕ και στις ΗΠΑ.

Το κίνημα ενάντια στην ΕΕ μπορεί και πρέπει να συμβάλλει στο άνοιγμα του δρόμου για ευρύτερες, πιο ριζοσπαστικές κοινωνικές αλλαγές. Όμως η συμφωνία σε τέτοιες αλλαγές δεν μπορεί να είναι προϋπόθεση για τη συμμετοχή στον αγώνα αυτό, ούτε ο αγώνας αυτός μπορεί να αναβάλλεται μέχρι να γίνει κάποια επαναστατική αλλαγή, η οποία, εξάλλου δεν μπορεί ποτέ να έρθει χωρίς την προετοιμασία του λαού μέσα από τους άμεσους οικονομικούς και πολιτικούς αγώνες. Διαφορετικά, ματαιώνεται και βαλτώνει κάθε προσπάθεια.

Ανακατατάξεις

Είναι αναγκαία η συσπείρωση κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων γύρω από τους άξονες που προδιαγράφηκαν:
1.διαγραφή του χρέους
2.αντίθεση στην πολιτική κυβέρνησης, τρόικας, ΕΕ, έξοδος τελικά από την ΕΕ
3.φιλολαϊκό αναπτυξιακό πρόγραμμα με βασικό μοχλό το δημόσιο τομέα
4.ενίσχυση μικρομεσαίων
5.ριζικός εκδημοκρατισμός του κρατικού μηχανισμού.


Δεν αρκεί δηλαδή απλώς μια αντιμνημονιακή ρητορεία όπως του ΣΥΡΙΖΑ ή οποιουδήποτε άλλου.

Σήμερα βέβαια δεν έχουν ωριμάσει ακόμη οι συνθήκες για τη δημιουργία ενός τέτοιου μετώπου. Αύριο θα έχουμε σίγουρα ανακατατάξεις. Ζούμε μια μεταβατική περίοδο. Διαπιστώνουμε όλοι την έλλειψη και την ανάγκη του μετώπου. Έχουμε επομένως κάνει το μισό βήμα. Μένει να κάνουμε το υπόλοιπο.

Απαιτείται, με λίγα λόγια, ένα σύγχρονο ΕΑΜ. Βέβαια, τότε, το 1941, υπήρξε μια πολιτική πρωτοπορία, το ΚΚΕ, που ανέλαβε αυτή την πρωτοβουλία. Σήμερα δυστυχώς, δεν υπάρχει κάτι ανάλογο. Η ηγεσία του ΚΚΕ, όχι μόνο δεν λαμβάνει τέτοιες πρωτοβουλίες αλλά αντίθετα, παρεμποδίζει συγκλίσεις, θέτει ως προϋπόθεση τη γενική συμφωνία.

Η ζωή και οι λαϊκές ανάγκες θα φέρουν ανακατατάξεις. Όποτε στην ιστορία η πολιτική πρωτοπορία δεν ανταποκρίθηκε στο ρόλο της, δημιουργήθηκε άλλη.

Δημήτρης Καλτσώνης

Οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο

Στις 8 Νοεμβρίου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο πραγματοποιήθηκε συζήτηση του Συλλόγου διάδοσης της μαρξιστικής σκέψης "Γιάννης Κορδάτος" με θέμα "Οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο" και εισηγήτρια την δημοσιογράφο Χριστίνα Μαυροπούλου. Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της εισήγησης.

 

Οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο

Τα τελευταία χρόνια και ειδικά με το ξέσπασμα της παγκόσμιας καπιταλιστικής κρίσης το 2007, που ξεκίνησε από τις ΗΠΑ, έχει ξεκινήσει η σταδιακή αποδόμηση του μύθου «του νέου αμερικανικού αιώνα» ή του «αμερικανικού πλανήτη»,  μύθος που καλλιεργήθηκε από το 1991 και ειδικά από την κυβέρνηση Τζορτζ Ου. Μπους που προώθησε και τη θεωρία του «νέου αμερικανικού αιώνα».  

Η σταδιακή αυτή αποδόμηση έχει δημιουργήσει ένα κενό που προσπαθεί να καλυφθεί από διάφορες απόψεις και θεωρίες. Επικρατέστερη όλων η θεωρία περί εμφάνισης ενός «πολυπολικού  κόσμου», που ειδικότερα αρεσκόταν να αναφέρει ο πρώην πρόεδρος της Βραζιλίας, Λουίας Ινάσιου Λούλα ντα Σίλβα.  Κυρίως επιδιώκοντας να πείσει για την άνοδο της Βραζιλίας, όχι μόνο ως περιφερειακή δύναμη αλλά και για την ανάδυσή της ως μεγάλη δύναμη στην παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα.  Η θεωρία θέλει ότι ο «πολυπολικός κόσμος» υποτίθεται «θα διαδεχθεί τον υφιστάμενο μονοπολιτικό κόσμο, που επικράτησε τουλάχιστον σε εικονικό επίπεδο μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ». Μέχρι στιγμής όμως αυτό που βιώνουμε είναι μία ασαφής, θολή, και ασχηματοποίητη κατάσταση, που ελλοχεύει πλείστους κινδύνους.

Είναι γεγονός η σχετική αποδόμηση του μύθου περί της  αμερικανικής παντοδυναμίας ωστόσο δεν είναι απόλυτη και επίσης δεν έχουν εμφανιστεί ακόμη οι συντελεστές ενός παγκόσμιου πολυπολικού συστήματος. Δεν αρκεί να υπάρξουν μερικές ή αρκετές χώρες που μπορούν να διαδραματίσουν ένα ισχυρό και κυρίως αυτόνομο ρόλο, πρέπει α ακολουθηθούν από πολιτικές τέτοιες που να προσδίδουν μία νέα δυναμική στο διεθνές ιμπεριαλιστικό σύστημα. Ωστόσο είναι σχεδόν αδύνατο καθώς  οι περισσότερες από αυτές ναι μεν συνεργάζονται αγαστά σε κάποια ζητήματα,, περιφερειακά ή παγκόσμια, ωστόσο την ίδια στιγμή είναι αντίπαλες καθώς διαγκωνίζονται αφού διεκδικούν τον ίδιο χώρο.

Η Ρωσία αν και σχετικά αποδυναμωμένη αποτελεί το μεγαλύτερο μέλημα των ΗΠΑ αλλά και της ΕΕ που η επέκτασή της προς Ανατολάς την φέρνει σε τροχιά σύγκρουσης. Η Ρωσία ειδικά μετά τις εξελίξεις στη Συρία και το Ιράν που την επανεμφάνισαν ως μεγάλο διεθνή παίκτη, να σημειώσουμε και με τη συγκατάθεση των ΗΠΑ. αποτελεί το μεγάλο γεωστρατηγικό αντίπαλο της Δύσης κυρίως όμως της ΕΕ.

Η Κίνα ανέρχεται συνεχώς αλλά  εξακολουθεί να υπολείπεται ως στρατιωτική δύναμη ενώ γεωγραφικά παραμένει εγκλωβισμένη στην περιοχή της Ανατολικής Ασίας δίχως να μπορεί να καθυποτάξει την Ταϊβάν.  Ωστόσο είναι η δεύτερη οικονομία του πλανήτη…

Update: Σημαντική εξέλιξη των τελευταίων ημερών η ζώνη αντιαεροπορικής άμυνας που η Κίνα εγκαθίδρυσε μονομερώς στις 23 Νοεμβρίου, Η ζώνη αυτή καλύπτει ένα μεγάλο τμήμα της Ανατολικής Σινικής Θάλασσας, μία περιοχή που περιλαμβάνει τα νησιά Σενκάκου. Ένα αρχιπέλαγος διοικείται από Ιαπωνία αλλά το διεκδικεί η Κίνα, η οποία τα ονομάζει Ντιαογιού.

Το σύστημα της  Ανατολικής Μεσογείου

Με βάση αυτά τα δεδομένα οι εξελίξει ς το υπό-σύστημά της Ανατολικής Μεσογεείου επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από πέντε κύριους παράγοντες: 

1.Τη ζήτηση για φυσικό αέριο στην Ευρώπη και ειδικά στην ΕΕ και τις ενεργειακούς οδούς. η πλειονότητα των οποίων σε παγκόσμιο επίπεδο εστιάζονται ή διαπερνούν την περιοχή.  Παγκόσμιο «σημείο» τα Στενά του Ορμούζ.

Δεν είναι τυχαίο που η Μεσόγειος αντιμετωπίζεται ως ενιαίος γεωπολιτικός χώρος, στον οποίο συμπεριλαμβάνεται, επί της ουσίας, και η Βόρεια Αφρική (Μαγκρέμπ), η Μέση Ανατολή, το Κέρας της Αφρικής και φυσικά ο Περσικός Κόλπος.  Η προσέγγιση αυτή υποδεικνύει και το βασικό λόγο γιατί η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου έχει ειδική βαρύτητα για τις μεγάλες ιμπεριαλιστικής δυνάμεις.  Μία βαρύτητα που επιβάλλει την συνεχώς εντεινόμενη στρατιωτικοποίηση της περιοχής, τη μεγαλύτερη που παρατηρείται σε παγκόσμια κλίμακα. Σε μία περιοχή που μάλιστα έχει δύο ακανθώδη και άλυτα για δεκαετίες προβλήματα που εν δυνάμει και ανά πάσα στιγμή μπορούν να προκαλέσουν μία νέα ανάφλεξη: το Κυπριακό και το Παλαιστινιακό. 

Ειδικής μνείας σε αυτό το σημείο χρήζουν οι εξελίξεις στο Τρίγωνο Ισραήλ-Κύπρος Ελλάδα με τις εξελίξεις να αφορούν και τη χώρα μας άμεσα.

Ο λόγος αφορά την έρευνα και εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων στη Λεκάνη της Λεβαντίνης. 

Σε κάθε περίπτωση η προοπτική αξιοποίησης των ισραηλινών -και προσεχώς και των κυπριακών- αποθεμάτων φυσικού αερίου και πιθανώς η μελλοντική έρευνα και εξόρυξη υδρογονανθράκων  στον ελλαδικό χώρο  και η μεταφορά τους στις ευρωπαϊκές αγορές, έστω και σε εύθετο χρόνο, απειλούν την πρωτοκαθεδρία της Gazprom στην ενεργειακή τροφοδοσία της Ευρώπης. Και εάν πρόκειται για ζήτημα που άπτεται ενός μακρινού μέλλοντος, ωστόσο όσον αφορά στο Ισραήλ ήδη οι διεθνείς αναλυτές κάνουν λόγο ήδη για την «μεγάλη ενεργειακή δύναμη». 

Απολύτως λογικό και αναμενόμενο, η ΕΕ να προσβλέπει με ιδιαίτερη αδημονία τα αποτελέσματα της δραστηριότητας για την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων στην λεκάνη της Λεβαντίνης καθώς θα μπορέσει, κυρίως η Γερμανία, να ανεξαρτητοποιηθεί από το ρωσικό μονοπώλιο στην αγορά ενέργειας. 

Εκ παραλλήλου ενδιαφέρον παρουσιάζουν  και οι δραστηριότητες για την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων στο Ιόνιο. Ήδη από τον Ιούλιο έχουν δωθεί παραχωρήσεις με τη λογική του «Open Door»  στον Πατραϊκό στην ΕΛΠΕ-EDISON-PETROCELTIC και τη χερσαία περιοχή Ιωαννίνων στην ENERGEAN-PETRA. Στο Κατάκωλο, συναγωνίζονται η ENERGEAN με τη Schlumberger αφενός και η GREKOIL Ventures αφετέρου.  Πρόκειται για  πραγματικό ξεπούλημα του ελληνικού πλούτου,  με εξαιρετικά δυσμενείς όρους, δεδομένης της κρίσης, των δανειακών συμβάσεων και των εκχωρήσεων.

2. Η στάση της ΕΕ

Από την εποχή της υπογραφής της Συμφωνίας του Μάαστριχτ , το 1992, ο στόχος δεν ήταν άλλος από την δημιουργία των προϋποθέσεων για το ευρωπαϊκό κεφάλαιο για την προώθηση των συμφερόντων του,  τη βέλτιστη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών δυνατοτήτων μέσα σε ένα περιβάλλον οξυνόμενου παγκόσμιου ανταγωνισμού και φυσικά και την επέκτασή τους σε νέες «ανεξερεύνητες» περιοχές όπως τα Βαλκάνια, την Ανατολή Ευρώπη και εκ νέου στις παλιές τους αποικίες στη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή.

Ίσως η μεγαλύτερη επιτυχία του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού την τελευταία 20ετία μπορεί να θεωρηθεί η παρεμπόδιση της ΕΕ να βαδίσει πιο γρήγορα προς τη συγκρότηση ενός ενιαίου ανταγωνιστικού ιμπεριαλιστικού πόλου.  Η δομική κρίση του καπιταλιστικού συστήματος, που δονεί συθέμελα και την ΕΕ, έχει ως μεγαλύτερα θύματα, όχι τυχαία, τις χώρες της Μεσογείου. Ένας χώρος, θεωρητικά κρίσιμος για το μέλλον της ίδιας της ΕΕ, όχι μόνο υπό το σκεπτικό της επέκτασής της σφαίρας επιρροής της αλλά και κρίσιμης περιοχής για την ίδια την επιβίωσή της.

Δεν τυχαίο που οι ευρωπαϊκές χώρες πρωτοστάτησαν στον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας, ούτε τυχαίες ήταν οι προσπάθειες για τη δημιουργία Ευρωμεσογειακής ζώνης συνεργασίας. Οι γερμανικές και ισπανικές εταιρίες παραγωγής ηλιακής ή αιολικής ενέργειας δεσπόζουν στη Βόρεια Αφρική. Μπορεί η ΕΕ να εμφανίστηκε διχασμένη έναντι του πολέμου στο Ιράκ αλλά αυτό αφορούσε μόνο στο «επίσημο» επίπεδο του πεδίου μαχών. Εκτοτε βέβαια πολλά έχουν αλλάξει.  Η κρίση ουσιαστικά «εξαφάνισε» το γαλλογερμανικό άξονα. Βρετανία και Γαλλία έχουν από το 2010 μία χαρακτηριζόμενο ως πρωτοφανή αμυντική/πυρηνική συμμαχία, και από κοινού οι δύο χώρες πρωτοστάτησαν στην επέμβαση στη Λιβύη, αν και τεχνικά υστερούσαν, οπότε και δικαιωματικά ανέλαβαν οι ΗΠΑ… Οι δύο αυτές χώρες προσπάθησαν να επιβάλλουν εκ νέου αυτή την πολιτική και στη Συρία, όπου ο πλανήτης έφτασε στα πρόθυρα του πολέμου. Για να εμφανιστεί ως δια μαγείας ο ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν και ο αμερικανός πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα να αποδεχτεί το σχέδιο για να αποσοβηθεί (άραγε προσωρινά;) ο πόλεμος. 

Δεν είναι πάντως λίγοι αναλυτές που υποστηρίζουν ότι η ατζέντα της αμυντικής συμμαχίας μεταξύ Γαλλίας-Βρετανίας αποτελεί προπομπό της ευρωπαϊκής στρατιωτικής ενοποίησης καθώς έχει αφομοιωθεί αυτούσια από την ΕΕ και αποτελεί ένα «σχέδιο επί χάρτου» για την ενοποίηση των πολιτικών δυνάμεων καταστολής και πολέμου του ευρωπαϊκού ιμπεριαλισμού. Ένα ακόμη σχέδιο ενοποίησης είναι αυτό της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας με έμφαση στα καύσιμα, συμπεριλαμβανομένου και του φυσικού αερίου. Σχέδια που συνεπάγονται ότι η ΕΕ θα προωθήσει μελλοντικά και στρατηγικές που υλοποιούν αυτές τις «δεσμεύσεις».

Από την άλλη η Γερμανία, που εμφανίζεται μονίμως ως ο επιτήδειος ουδέτερος  -  άρνηση οποιοιδήποτε είδους συμμετοχής στον πόλεμο στο Ιράκ αν και η γερμανική μυστική υπηρεσία BND με πράκτορές της στο έδαφος ενημέρωνε τους «κακούς αμερικανο0βρετανούς ιμπεριαλιστές«, άρνηση συμμετοχής και λεκτικής στήριξης μόνο και στην περίπτωση της Λιβύης και της Συρίας. Ωστόσο, στις αναλύσεις περνά σε δεύτερη μοίρα και ασφαλώς δεν ερμηνεύεται με βάση τις ευρύτερες εξελίξεις η παρουσία των γερμανικών στρατευμάτων και το γεγονός ότι οι γερμανικές πωλήσεις όπλων προς τις χώρες της περιοχής, οι οποίες μάλιστα κρατούν ιδιαίτερα εχθρική στάση προς το Ιρανικό καθεστώς, έχουν εκτοξευτεί τα τελευταία χρόνια.  Υποτίθεται με αυτό τον τρόπο η Γερμανία συμβάλλει στην απομόνωση του Ιρανικού καθεστώτος, εξοπλίζει –κερδίζοντας βέβαια χρυσοφόρα συμβόλαια- τους ανταγωνιστές του Ιράν στην περιοχή, ενισχύοντας ταυτόχρονα την εσωτερική σταθερότητα βάναυσων καθεστώτων. 

Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση οι πωλήσεις όπλων στις χώρες του Κόλπου, μετά από συμφωνία με το Συμβούλιο του Κόλπου έχουν φτάσει σε επίπεδα ρεκόρ καθώς η γερμανική κυβέρνηση έδωσε το πράσινο φως για τις εξαγωγές όπλων αξίας 817 εκατομμυρίων ευρώ σε έξι χώρες του Κόλπου. Κατάρ, Κουβέιτ, Ομάν Σαουδική Αραβία και Ενωμένα Αραβικά Εμιράτα.  Επίσης,  επί τροχάδην στην ανάπτυξη των γερμανικών στρατιωτικών δυνάμεων παγκόσμια. η Bundeswehr, η Luftwaffe, η Bundesmarine και η γερμανική υπηρεσία πληροφοριών, η BND, έχουν μια συνδυασμένη ανάπτυξη από τη Μεσόγειο μέχρι την νότια ακτή του Λιβάνου, και νοτιότερα από το Κέρας της Αφρικής μέχρι τον Περσικό Κόλπο, τα ανατολικά του Αφγανιστάν και βορειοανατολικά στο Ουζμπεκιστάν. 

3. Τη στάση των ΗΠΑ

Η ισχύς του αμερικανικού ιμπεριαλισμού σταδιακά υποδομείται και ο βασικός λόγος είναι ότι αντιμετωπίζει μία βαθύτατη κρίση όχι στόχων αλλά δυνατοτήτων. Η φθίνουσα πορεία της αμερικανικής οικονομίας,  οφείλεται στην αιμορραγία των πολέμων στο Ιράκ και το Αφγανιστάν αλλά κυρίως στην στάση των κρατών της Λατινικής Αμερικής που απέτρεψαν την επέκταση και της εφαρμογή της Ελεύθερης Ζώνης Εμπορίου.  Οι Ηνωμένες Πολιτείες εδώ και καιρό δεν δύναται να κατακτήσουν τους στόχους τους καθώς δεν μπορούν να τους επιβάλλουν με οικονομικούς  όρους αφού είναι σε μεγάλο βαθμό εξαρτώμενες με άλλα ιμπεριαλιστικά και οικονομικά κέντρα και κυρίως με την Κίνα. 

Ο ρόλος του δολαρίου και ως παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος αμφισβητείται πλέον ανοικτά, κυρίως από τις χώρες της BRICSA –Βραζιλία, Ρωσία, Κίνα Ινδία και Νότιος Αφρικής. Ωστόσο η στρατιωτική τους υπεροπλία είναι τέτοια που μπορούν με πολεμικούς όρους να επιβάλλουν την πολιτική τους. Όμως οι επιλογές, όσον αφορά την τακτική. εκ μέρους της αμερικανικής κυβέρνησης υπό τον πρόεδρο Ομπάμα έχουν διαφοροποιηθεί σε σχέση με το πρόσφατο πολεμικό παρελθόν του προκατόχου του Μπους.  Έχει επιλεγεί ένα πιο ευλύγιστο σχήμα επεμβάσεων, ακόμη και εντός της αμερικανικής επικράτειας εάν καταστεί αναγκαίο, γεγονός που είναι πρωτοφανές, από ένα ευλύγιστο σχήμα «μυστικών αποστολών», δηλαδή μισθοφόρων και ειδικών δυνάμεων –με τη σύζευξη της CIA και  Πενταγώνου- επιθέσεων σε στόχους με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και επεμβάσεων αστραπής όπως αυτής για τη δολοφονία του Μπιλ Λάντεν και πρόσφατα στη Λιβύη και τη Σομαλία.

Αν και εδώ και δύο χρόνια οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αλλάξει το αμυντικό τους δόγμα, από την Ευρώπη και την ευρύτερη περιοχή στην Ασία ως το επίκεντρο των εθνικών τους συμφερόντων γεγονός παραμένει ότι δώδεκα χρόνια μετά τον πόλεμο στο Αφγανιστάν και την έναρξη του «πολέμου κατά τρομοκρατίας», δέκα χρόνια μετά τον πόλεμο στο Ιράκ –αμφότερες με στόχο την εδραίωση και επέκταση της αμερικανικής περιφερειακής επιρροής μέσα από την εξόντωση των αντιπάλων– η πραγματική θέση της Ουάσιγκτον στη μία χώρα μετά την άλλη, συμπεριλαμβανομένων των βασικών της συμμάχων στην περιοχή, είναι ασθενέστερη από ποτέ.

Αναλυτές στις Ηνωμένες Πολιτείες επιμένουν ότι πρόκειται για μία «ρεαλιστική προσέγγιση» της κυβέρνησης Ομπάμα βάσει των νέων δεδομένων, που θέλουν εξαιρετικά κοστοβόρα την επιχείρηση στρατιωτικής διασφάλισης των πετρελαϊκών οδών στα στενά του Ορμούζ 0όπου οι ΗΠΑ εξασφαλίζουν την ασφαλή διέλευση των πετρελαιοφόρων για τις αγορές κυρίως της Κίνας και της Ινδίας, κάτι που ενδεχομένως ερμηνεύει και τη στάση των δύο χωρών όσον αφορά την διακριτική απόστασή τους από μία ενδεχομένη πολεμική αναμέτρηση στο πλατώ της Συρίας, παρά τη λεκτική τους καταδίκη.  Επίσης, επισημαίνουν ότι η τεχνολογία και η δυνατότητα ανακάλυψης και αξιοποίησης των σχιστολιθικών κοιτασμάτων θα καταστήσουν τις ΗΠΑ τη μεγαλύτερη πετρελαιοπαραγωγό χώρα στον πλανήτη το 2016. Συνεπώς η εξάρτηση από το πετρέλαιο των χωρών του Κόλπου δεν ήταν αυτή που ήταν στο παρελθόν.

Το κυριότερο ωστόσο είναι ότι οι ΗΠΑ όντως μετατοπίζουν το ενδιαφέρον τους στην Ασία και επιθυμούν συγκέντρωση δυνάμεων και ισχύος έναντι της Κίνας, της μοναδικής μέχρι στιγμής που μπορεί να αμφισβητήσει την κυριαρχία τους.

Όποιοι και εάν είναι οι λόγοι,  και μέχρι νεωτέρας καθώς η αμερικανική πολιτική μπορεί να αλλάξει και πάλι, βρισκόμαστε μπροστά σε μία «σεισμική αλλαγή». Για πρώτη φορά από το 1945 η περιοχή δεν συνιστά προτεραιότητα των ΗΠΑ, είτε γιατί δεν μπορούν πλέον είτε γιατί δεν θέλουν, είτε και για τα δύο μαζί.  Αυτό προκαλεί τεκτονικές αλλαγές και πολλαπλές αντιδράσεις, καθώς γίνεται και εις βάρος χωρών με παραδοσιακές συμμαχίες και σχέσεις, όπως το Ισραήλ και η Σαουδική Αραβία.

4.Η στάση των υπολοίπων χωρών κυρίως της Ρωσίας και της Κίνας

Το κενό που αφήνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες σπεύδουν να το καλύψουν οι Ρώσοι και με δεδομένη τη συγκατάθεση της αμερικανικής κυβέρνησης, όπως έγινε στην περίπτωση της Συρίας.

Ο Ρώσος πρόεδρος, Βλαντίμιρ Πούτιν, επιδιώκει να εμφανιστεί ως «ισχυρός» διαμεσολαβητής κρίσεων» και πιέζει συνεχώς προς όλες τις κατευθύνσεις.

Ωστόσο, πέραν της Συρίας και του Ιράν, δύο χώρες που βρέθηκαν στο στόχαστρο, το Κρεμλίνο έχει και άλλα σχέδια κι έχει εκπονήσει τη δική του στρατηγική που άρχισε να υλοποιείται αμέσως μετά τις εξεγέρσεις των λαών της περιοχής, στις αρχές του 2011.  Ρωσικές αντιπροσωπείες γυρνούν τις χώρες και υπογράφουν σειρά συμφωνιών συνεργασίας  με τελευταία αυτή με την Αίγυπτο περί πώλησης αμυντικών πυραυλικών συστημάτων στην Αίγυπτο, ύψους 2 δισ. δολαρίων. Μία συμφωνία που θυμίζει την εποχή Νάσερ… Το αποτέλεσμα είναι ότι 22 χρόνια μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, η ρωσική επιρροή φαίνεται να ανακτά το «πολύτιμο χαμένο έδαφος». Πάντως, για Ρώσους αναλυτές  η έμφαση αυτή του Πούτιν στις μεγάλες επιτυχίες στην εξωτερική πολιτική, επιχειρεί να αποστρέψει την κοινή γνώμη από τα εσωτερικά προβλήματα και την κρίση που βιώνει η ρωσική κοινωνία. 

Εξάλλου, κανείς δεν περιμένει ότι οι Αμερικανοί θα «αποσυρθούν» από την περιοχή,  επομένως ο διαγκωνισμός για επιρροή θα ενταθεί και πάλι. Η πολιτική της Ουάσινγκτον είναι πολύ πιθανό να διαφοροποιηθεί εκ νέου, μετά το πέρας της θητείας του Μπαράκ Ομπάμα το 2016, και τόσο η «επιβίωση του Ισραήλ» όσο και η ασφάλεια των ενεργειακών πηγών, η απειλή των ισλαμιστών εξτρεμιστών και η διάδοση των όπλων μαζικής καταστροφής θα επανέλθουν μακροπρόθεσμα στην κορυφή της αμερικανικής ατζέντας.

Μεγάλο ερωτηματικό είναι και παραμένει η Κίνα. Οι Κινέζοι πολιτικοί και διαπραγματευτές έχουν κατανοήσει πολλαπλώς τη δυτική πολιτική, αλλά στη Δύση κανείς μέχρι στιγμής δεν μπορεί να αποκρυπτογραφήσει τους Κινέζους και να αποτιμήσει την Κίνα, η οποία φαίνεται να συνδυάζει την εκρηκτική της οικονομικής άνοδο με την ανάπτυξη προηγμένων τεχνολογιών  και τη δημιουργία ενός καινοτόμου μίγματος πολεμικών ικανοτήτων , που απειλεί άμεσα να αλλάξει τη γεωγραφία της ισχύος στον πλανήτη. 

Τι γνωρίζουμε; Η Κίνα όπως και η Ινδία, έχουν αποκτήσει δικούς τους δεσμούς με τους προμηθευτές τους σε πετρέλαιο –σε χρυσό μάλιστα εκ μέρους της Ινδίας όσο ίσχυε το εμπάργκο ενώ η Κίνα κινείται για τη θέσπιση του γουάν στις μεταξύ τους συναλλαγές- συμπεριλαμβανομένης και της Σαουδικής Αραβίας, του Ιράκ και του Ιράν.

Η Κίνα έχει πολύ διακριτική έως και υπόγεια παρουσία στη Μέση Ανατολή, αλλά καθώς φαίνεται επιδιώκει να ισχυροποιήσει το ρόλο της στη διεθνή πολιτική σκηνή. Το Πεκίνο διατηρούσε στενές σχέσεις με τους Παλαιστινίους εδώ και δεκαετίες, ενώ μόλις πρόσφατα καλλιέργησε δεσμούς με το Ισραήλ, παρά τις επιφυλάξεις της ισραηλινής ηγεσίας, λόγω των στενών δεσμών της  Κίνας με το Ιράν.  Εξάλλου, πρόσφατα έγινε και η επαναπροσέγγιση του Ισραήλ με τη Ρωσία.

5. Δομική αστάθεια όλων των χωρών της Ανατολικής Μεσογείου

Το Δεκέμβρη του 2010, η πολιτική πράξη της αυτοκτονίας του 26χρονου Τυνήσιου Μοχάμεντ Μπουαζίζι πυροδότησε μια σειρά ταραχών που μετατράπηκαν γρήγορα σε εξέγερση και οδήγησαν στην ανατροπή του Μπεν Αλί. Οι εξελίξεις προκάλεσαν σοκ στην ιμπεριαλιστική Δύση καθώς θεωρούνταν μη αναμενόμενες. Μέχρι να κατανοηθεί το μέγεθος της δυναμικής της τυνησιακής εξέγερσης, εκείνη είχε ήδη μεταλαμπαδευτεί στην κρίσιμη γεωπολιτικά Αίγυπτο αλλά και σε άλλες χώρες της περιοχής, όπως τη Συρία, το Μπαχρέιν, την Υεμένη κ.ά αν και εδώ πρέπει να σημειώσουμε ότι κάθε χώρα αποτελεί «μοναδική περίπτωση». Ενώ όσον αφορά τη Λιβύη και τη Συρία, από τι εξελίξεις γνωρίζουμε ότι δεν μπορούν να συγκαταλεχθούν στο «κύμα της Αραβικής Άνοιξης που σάρωσε την περιοχή», όπως αρέσκεται να το ονομάζει ο δυτικός τύπος και έχει επικρατήσει άκριτα στην κυρίαρχη αφήγηση. Εξάλλου, από το Δεκέμβριο του 2010, αναδύθηκαν μία σειρά δυνάμεις, που ήταν στο περιθώριο ή εν υπνώσει και αλληλεπιδρούν  ή παρεμβαίνουν καταλυτικά στην κίνηση των εξαθλιωμένων μαζών. Το αποτέλεσμα είναι μία βαθιά αντιφατική και δυσανάγνωστη πολλές φορές διαδικασία που φυσικά δεν μπορεί να περιγραφεί με τον απλουστευτικό και τελικά παραπλανητικό  όρο Αραβική ‘Ανοιξη.

Οι κύριες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις που κυριαρχούν στην περιοχή, πρωτίστως οι Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και η Βρετανία και η Γαλλία δίχως να έχουν ένα ενιαίο μέτωπο,  οι τοπικές περιφερειακές δυνάμεις κυρίως η Σαουδική Αραβία και το Ιράν, η Ρωσία και η Κίνα, αλλά και πολιτικά και κοινωνικά υποκείμενα-εκφραστές συμφερόντων των εγχώριων ολιγαρχιών, των μεσαίων στρωμάτων κτλ, μετά το πρώτο ξάφνιασμα αφυπνίστηκαν και τέθηκαν σε κίνηση. Ως αποτέλεσμα οι δυνάμεις αυτές επιβάλλουν ακόμη και με ποτάμια αίματος, είτε σε συνεργασία, είτε σε σύγκρουση με τα πληβειακά τμήματα των αραβικών μαζών, τις δικές τους εξελίξεις και φυσικά «λύσεις».

Παρόλα αυτά, το εδώ και δεκαετίες στάτους κβο στην περιοχή είναι αναμφίβολα νεκρό ως μορφή. Ωστόσο το νέο στάτους κβο που γεννιέται δεν έχει και μεγάλη συνάφεια, δυστυχώς, με αιτήματα των εξεγέρσεων ακόμη και σε επίπεδο αστικοδημοκρατικών αλλαγών καθώς δεν μπορεί καν να τεθεί ως επιχείρημα αυτό που ενδεχομένως πλευρές προβάλλουν ως «μια αδιαμεσολάβητη εξέγερση που συνεχίζεται στο διηνεκές αυτούσια όπως όταν ξεκίνησε».

Ακριβώς γι\αυτό το λόγο το κύριο χαρακτηριστικό είναι η δομική αβεβαιότητα κυβερνήσεων ακόμη και κρατικών οντοτήτων. 

Στην Αίγυπτο, όπου ύστερα από έναν τριετή κύκλο αγώνων, ο στρατός είναι ξανά ο εγγυητής της ομαλότητας, έχοντας ανατρέψει το νόμιμα εκλεγμένο πρόεδρο Μοχάμεντ Μούρσι με πραξικόπημα.  Η εκλογή Μούρσι είχε πιστοποιήσει την κυριαρχία μερίδας των αστικών δυνάμεων στην αιγυπτιακή μεταπολίτευση αλλά τελικά συνέβαλλε (ή χρησιμοποιήθηκε) περισσότερο στη δημιουργία των συνθηκών ώστε να αναλάβει εκ νέου ο στρατός. Το πραξικόπημα σήμανε και την ήττα του εργατικού κινήματος, που ήταν αυτό που δημιούργησε τις συνθήκες της εξέγερσης και την ανατροπή του Χόσνι Μουμπάρακ στις αρχές του 2011, με τις συνεχείς απεργίες και  κινητοποιήσεις που ξεκίνησαν το 2006 και κάτω από πολύ δύσκολες συνθήκες, με πλήρη απαγόρευση της συνδικαλιστικής δράσης, διωγμούς, φυλακίσεις βασανιστήρια Δεν είχε τον αναγκαίο χρόνο νομιμότητας να δημιουργηθεί το πολιτικό-επαναστατικό υποκείμενο που θα ήταν το επόμενο βήμα και θα διασφάλιζε προοδευτικότερες εξελίξεις; Ενδεχομένως.

 

Στην Τυνησία δε, το «μετριοπαθές πολιτικό Ισλάμ», κατ’ ευφημισμόν βέβαια, έχει δολοφονήσει ηγέτες, στελέχη και οπαδούς της αριστερής αντιπολίτευσης (Συμβούλιο για την υπεράσπιση της επανάστασης).

Σαουδική Αραβία και οι χώρες του Κόλπου 

Η οικονομική δύναμη και η επιρροή των κρατών του Κόλπου έχει αυξηθεί στη διάρκεια της τελευταίας 20ετίας. Επίκεντρο της εξουσίας ο άξονας Σαούντ Εμιράτα που έχει μετατραπεί σε παγκόσμια «ατμομηχανή» του καπιταλιστικού συστήματος. Σύμφωνα με στατιστικές στο Fortune, η αξία των πετρελαϊκών εξαγωγών από το Συμβούλιο του Κόλπου-GCC έφτασε τα 500 δις. δολάρια το 2008. Οι επενδύσεις στο εξωτερικό από τις ίδιες χώρες έφτασαν τα 530 δις το διάστημα 2002-06. 300 δις. στις ΗΠΑ, 50 δις. στη Μέση Ανατολή. Αυτές οι επενδύσεις τριπλασιάστηκαν την περίοδο 2002-2009 σε συνολικό ποσό που εκτιμάται πάνω από 1,4 δις. δολάρια  Τα Κράτη του Κόλπου έχουν γίνει ο τρίτος μεγαλύτερος κάτοχος αμερικανικών ομολόγων μετά την Κίνα και την Ιαπωνία.

Το βάρος είναι μεγάλο και αντανακλάται στη θέση που έχουν αυτές οι χώρες στην αμερικανική πολιτική και στην συνεχώς αυξανόμενη επιρροή του στον αραβικό κόσμο και ειδικά στην Αίγυπτο (στήριξη πραξικοπήματος, βοήθεια 5 δις.) μετασχηματίζοντας  τη σχέση από απλή εξαγωγή εργατικής δύναμης σε σχέση συνεργασίας της εγχώριας ολιγαρχίας της Αιγύπτου και του στρατού με τα εμιράτα του Κόλπου. Από την αγροτική βιομηχανία ως τις επενδύσεις σε ακίνητα και τη χρηματοδότηση και ξεπερνά τις αμερικανικές και ευρωπαϊκές επενδύσεις σε αρκετούς τομείς, ιδιαίτερα στις τράπεζες στα ακίνητα και τις κατασκευές. 

Εντούτοις οι τελευταίες εξελίξεις και ειδικά με τη στάση των ΗΠΑ έχουν φέρει σε τροχιά σύγκρουσης τη Σαουδική Αραβία και τις Ηνωμένες Πολιτείες και μία υποβόσκουσα προσέγγιση με τον «εχθρό» Ισραήλ. Ωστόσο  κατά τις πληροφορίες, η Σαουδική Αραβία έχει επενδύσει πολλά χρήματα στα πυρηνικά όπλα που σχεδιάζει και παράγει το Πακιστάν, εκτιμώντας πως μπορεί να αποκτήσει ατομικές βόμβες όποτε το κριθεί αυτό απαραίτητο.  Την ίδια στιγμή. τo κέντρο του Ισλαμικού κόσμου, η μεγαλύτερη πετρελαιοπαραγωγός χώρα του πλανήτη, η πατρίδα του Λάντεν, ακροβατεί επικίνδυνα ανάμεσα στο «σύγχρονο δυτικό τρόπο ζωής» και την παράδοση με τους υπερσυντηρητικούς κληρικούς να ζητούν επιστροφή στις ρίζες του Ισλάμ.

Η περίπτωση του Μπαχρέιν, του μικρού βασιλείου όπου βρίσκεται η βάση του Πέμπτου Στόλου των ΗΠΑ είναι χαρακτηριστική της πολιτικής που ακολουθείται στην ευρύτερη περιοχή. Το Μπαχρέιν, ένα αρχιπέλαγος 33 μικρών νησίδων δίπλα στη Σαουδική Αραβία και πολύ κοντά στο Ιράν,  είναι σταθμός προμήθειας πετρελαίου από τη γειτονική Σαουδική Αραβία και ανήκει σε μια κοινότητα κρατών, το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου, που σχετίζεται άμεσα με το αμερικανικό Πεντάγωνο. Θεωρείται σουνιτικό ανάχωμα στις βλέψεις της σιιτικής Τεχεράνης, και είναι η πλέον χαρακτηριστική περίπτωση της καταστολής της λαϊκής εξέγερσης που έγινε δυνατή μόνο με την επέμβαση του στρατού της Σαουδικής Αραβίας και τη στήριξη των ΗΠΑ και της ΕΕ. 

Ο λαός του Μπαχρέιν αποτελείται στην ισχυρή του πλειοψηφία από σιίτες, αλλά διοικείται από μία σουνιτική βασιλική οικογένεια και στην εξέγερση  συμμετείχαν ευρέως η ως επί το πλείστον πληβειακή σιιτική πλειοψηφία (το 70% του πληθυσμού είναι σιίτες), σε ένα κίνημα  πολιτικό-δημοκρατικό, με διακεκριμένους σουνίτες ηγέτες ενώ στο Συνασπισμό για τη Δημοκρατία στο Μπαχρέιν, συμμετείχαν  κοσμικές φιλελεύθερες οργανώσεις , θρησκευτικές δυνάμεις και τα Δημοκρατικά Κινήματα που αποτελούνται από νέους, ελεύθερους επαγγελματίες, δημοσίους υπαλλήλους, μικροεπιχειρηματίες και εργαζόμενους. Αφού γέμισαν οι δρόμοι αίμα και οι φυλακές κρατούμενους όπου καταγγέλθηκαν ανείπωτα βασανιστήρια, ο βασιλιάς Χαμάντ μπιν Ισά Αλ Χαλίφα υποσχέθηκε διάλογο…

Το Μπαχρέιν, άλλωστε, δεν είναι η μόνη χώρα του Περσικού με ισχυρή σιιτική παρουσία και αμερικανικές βάσεις. Στο Ομάν υπάρχει αμερικανική βάση, ενώ στο Κατάρ βρίσκεται η έδρα της κεντρικής διοίκησης των ΗΠΑ για ολόκληρη την περιοχή Μ. Ανατολής και δυτικής Ασίας (Αφγανιστάν, Πακιστάν, Ιράκ κ.λπ.).

Τουρκία

Η τουρκική εξωτερική πολιτική έχει «εκτροχιαστεί», εξαιτίας του διαλόγου των ΗΠΑ και του Ιράν, της μη επέμβασης στη Συρία και του εμφυλίου που εξακολουθεί να μαίνεται. Η περίοδος των «μεγάλων επιτευγμάτων» στην διεθνή σκακιέρα έχει φτάσει στη λήξη του. Η πολιτική της Τουρκίας για τη Μέση Ανατολή υπό το κυβερνών κόμμα της Δικαιοσύνης και της Ανάπτυξης έχει επικεντρωθεί γενικά σε δυο φιλόδοξους στόχους: να εμβαθύνει την επιρροή στον Αραβικό κόσμο, μέσω της ενίσχυσης των δυνάμεων των μετριοπαθών Σουνιτών Ισλαμιστών και μέσω μιας φανερά ανταγωνιστικής σχέσης με το Ισραήλ, και να χρησιμοποιήσει τον πολιτικό και οικονομικό κατευνασμό για να περιοριστεί η αυτονομιστική διάθεση των Κούρδων. Η Τουρκία, πολύ απλά, δεν διαθέτει την εσωτερική πολιτική συνοχή και την περιφερειακή επιρροή για να εμμείνει σε θέσεις εξωτερικής πολιτικής που έρχονται σε αντίθεση με τα αμερικανικά και ιρανικά συμφέροντα και είναι πλέον αντιμέτωπη με ήττες στην Αίγυπτο, το Ιράκ, τη Συρία και τη Λωρίδα της Γάζας καθώς και με το «τρίγωνο Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ» και ενδεχομένως την αλλαγή ισορροπιών με την εκμετάλλευση, εν ευθέτω χρόνο του ενεργειακού πλούτου. 

Οι συγκρούσεις στους δρόμους της Κωνσταντινούπολης, της Άγκυρας και άλλων τουρκικών πόλεων, το μόνο που αποκάλυψε είναι το φανερό χάσμα εντός της τουρκικής κοινωνίας,  της σύγκρουσης του κοσμικού με το θρησκευτικό αλλά και τα όρια του «μετριοπαθούς πολιτικού Ισλάμ». Παράλληλα, όσον αφορά την οικονομία της, η Τουρκία σύμφωνα με την έκθεση της Goldman Sachs, κάθεται πάνω σε “γεωλογικό ρήγμα”. Με το καθαρό εξωτερικό χρέος να φθάνει τα 413 δισ. δολάρια (ξεπερνώντας το 51% του ΑΕΠ) και με το έλλειμμα ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών να μην εγκαταλείπει την περιοχή του 10% του ΑΕΠ (περιορίσθηκε απλώς στα 15,9 δισ. δολάρια το πρώτο τρίμηνο φέτος, έναντι 16,3 δισ. το ίδιο διάστημα πέρσι) η Τουρκία αποδεικνύεται μια εξαιρετικά μοχλευμένη οικονομία, ιδιαίτερα ευάλωτη σε εξωτερικούς κραδασμούς. Έτσι, παρότι τον περασμένο Μάιο υποτίθεται αποπλήρωσε τα τελευταία 5 δις αποπληρώνοντας και το τελευταίο χρέος της προς το ΔΝΤ ύψους 412 δις και ολοκληρώνοντας επιτυχώς μία… 52χρονη ιστορία δανεισμού, ενδέχεται λίαν συντόμως να χτυπά και πάλι την πόρτα του ΔΝΤ.

Update: Ιράν 

Οι εξελίξεις στη Συρία, με τον εμφύλιο να μαίνεται αλλά τις διαπραγματεύσεις να βρίσκονται καθοδόν, παρά τις αντεγκλήσεις Σαουδικής Αραβίας και Ιράν μέσω και της συριακής «αντιπολίτευσης» περνάει από την Τεχεράνη. 

Οι εξελίξεις στο μέτωπο του Ιράν δεν είναι αυτές που όλος ο πλανήτης προετοιμαζόταν εδώ και καιρό. Με αφορμή τη Συρία υπήρξε και επισήμως προσέγγιση, που κατ’αναλυτές προετοιμαζόταν εδώ και καιρό.  Η πρόσφατη μεταβατική συμφωνία της Γενεύης, διάρκεια έξι μηνών, προς το παρόν,  μπορεί να θεωρηθεί μία «διπλωματική νίκη για τον Μπαράκ Ομπάμα που μπορεί να ισχυριστεί στο εσωτερικό των ΗΠΑ ότι κατάφερε να αποτρέψει με διπλωματικά μέσα τον πυρηνικό εξοπλισμό του Ιράν, κάτι που μάλλον δεν θα μπορούσε να κάνει -αντίθετα επιτάχυνε- ένας ολέθριος πόλεμος. 

Με τη συμφωνία το Ιράν δεσμεύεται να υποβαθμίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου από το 20% στο 5% πολύ -μακριά από τη στάθμη του 90% που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικών όπλων-, να εξουδετερώσει τα αποθέματα ισχυρά εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει, να αναστείλει τον επίμαχο πυρηνικό αντιδραστήρα του Αράκ και να δεχτεί επιθεωρήσεις σε καθημερινή βάση.  Από την άλλη πλευρά σοβαρά και τα κέρδη του Ιράν, καθώς συνομολογήθηκε η μερική άρση των οικονομικών κυρώσεων που στραγγαλίζουν την ιρανική οικονομία, ιδιαίτερα στους τομείς των πετροχημικών, των πολύτιμων μετάλλων και των τραπεζικών συναλλαγών για την προμήθεια τροφίμων και φαρμάκων. Το εν λόγω πακέτο υπολογίζεται ότι θα ωφελήσει το Ιράν κατά 7 δις δολάρια μέσα στο επόμενο εξάμηνο, ανοίγοντας πολύ ευρύτερα περιθώρια οικονομικής συνεργασίας με χώρες όπως η Ρωσία, η Κίνα και η Γερμανία.  

Το σοβαρότερο ωστόσο, όσον αφορά τη συμφωνία, είναι ότι ανατρέπει συλλήβδην το σκηνικό σε όλη τη Μέση Ανατολή καθώς πλέον και αναγνωρισμένο από το διεθνή κοινότητα ως «παίκτης», ισότιμος και κρίσιμος, θα διαδραματίσει κομβικό ρόλο όχι μόνο στην δομικά και εκρηκτικά ασταθή περιοχή της Μέσης Ανατολής και Ανατολικής Μεσογείου.  Εκ παραλλήλου όμως το Ιράν θα επιτρέψει στις ΗΠΑ να έχουν διασφαλίσει μια σχετική ισορροπία ώστε να μεταφέρουν το βάρος τους στον Ειρηνικό όπου βλέπουν και το μέλλον της παγκόσμιας οικονομίας. Ειδικά μάλιστα που το Ιράν, είναι σημαντικό παίκτης και στη νοτιοδυτική Ασία και σύμμαχος, να μην ξεχνάμε, έστω και ατύπως των ΗΠΑ, τόσο στον πόλεμο στο Αφγανιστάν, όσο και στο Ιράκ. Αρχικά τουλάχιστον.